Koolzuur is gelijk aan kooldioxide (CO2, in de volksmond ook wel koolzuur genoemd) is van groot belang voor de groei van waterplanten. Als er voldoende CO2 in vrije vorm beschikbaar is voor waterplanten, kunnen ze goed groeien, waardoor onder invloed van licht organische bestanddelen worden omgezet en zuurstof vrijkomt. Dit is het assimilatieproces. Het CO2-gehalte is gedurende een etmaal overigens niet constant. Het fluctueert onder invloed van dag en nacht (assimilatieproces). Onderwaterplanten nemen met behulp van licht CO2 op en geven zuurstof af. Het CO2-gehalte vermindert daarom naarmate de dag vordert. ’s Nachts is het proces omgekeerd; de planten nemen zuurstof op (zij het beperkt) en geven CO2 af (zij het beperkt). Micro-organismen, de grootste producenten van CO2, produceren zowel overdag als ’s nachts. Dat betekent dat het CO2 zich ’s nachts zal ophopen en in de namiddag beduidend zal afnemen. Dit proces doet zich overigens alleen voor in goed functionerende waterpartijen, dat wil zeggen, wanneer er sprake is van een groeiend bestand onderwaterplanten en voldoende activiteit van de micro-organismen. Met de pH-waarde kunnen we dit proces controleren. Als de pH-waarde ’s morgens vroeg relatief laag is (pH 7-8) en ’s avonds relatief hoog (pH 8-9) dan functioneert het vijvermilieu goed. De planten zullen goed groeien en het water zal helder zijn. Wanneer de pH echter ’s morgens en ’s avonds even hoog is (pH 9 of hoger), is er sprake van stagnatie: de onderwaterplanten groeien niet en het beeld is een vijver vol algen. Na het groeiseizoen zal de pH-waarde dalen. De groei van waterplanten (en algen) stagneert. Zij nemen dus geen CO2 meer op. Het CO2-gehalte in de vijver zal daardoor langzaam toenemen. Indien de GH-waarde (zie hoofdstuk GH) hoog genoeg is, kan het teveel aan CO2 zich binden tot karbonaat en zal het water niet verzuren. De pH-waarde komt niet onder de pH 7. Is de GH-waarde echter te laag, dan is er onvoldoende calcium aanwezig om het overtollige CO2 te binden. Het water verzuurt en er treedt zuurstof gebrek op. De pH-waarde daalt in dit geval naar waarden beneden de pH 6. Met een eenvoudige Aqua test set kan de pH-waarde heel precies worden bepaald.